Dla wielu Polaków data ta kojarzy się nierozerwalnie z PRL-em, goździkiem owiniętym w celofan i rajstopami wręczanymi w zakładach pracy. Jednak sprowadzanie Dnia Kobiet wyłącznie do komunistycznej propagandy jest krzywdzącym uproszczeniem. Korzenie tego święta sięgają znacznie głębiej – do ruchów robotniczych w Ameryce Północnej i Europie Zachodniej. To historia walki o godność, równe płace i prawa wyborcze, która momentami była bardzo krwawa.
Zatem dlaczego Dzień Kobiet obchodzimy 8 marca, a nie na przykład w maju czy lutym? Odpowiedź prowadzi nas przez ulice Nowego Jorku, Kopenhagi, aż do rewolucyjnego Piotrogrodu.
Spis treści
Amerykański ślad, czyli początki w Nowym Jorku
Zanim data 8 marca zapisała się w kalendarzach, kobiety wyszły na ulice znacznie wcześniej. Pierwsze obchody (zwane Narodowym Dniem Kobiet) miały miejsce w USA 28 lutego 1909 roku. Było to upamiętnienie wielkiego strajku szwaczek w Nowym Jorku z 1908 roku, które protestowały przeciwko fatalnym warunkom pracy. Zamknięte w fabrykach, pracujące po kilkanaście godzin dziennie, domagały się po prostu ludzkiego traktowania.
Kluczowy moment: dlaczego Dzień Kobiet obchodzimy 8 marca?
Data, którą znamy dzisiaj, wiąże się bezpośrednio z wydarzeniami w Rosji. W 1917 roku, w Piotrogrodzie (dzisiejszy Petersburg), kobiety zorganizowały strajk pod hasłem „Chleba i Pokoju”. Było to w obliczu tragicznej sytuacji wojennej i głodu.
Protest ten rozpoczął się 23 lutego według obowiązującego tam kalendarza juliańskiego. Jednak według kalendarza gregoriańskiego (którego używamy my) był to właśnie 8 marca. Strajk ten był iskrą, która doprowadziła do abdykacji cara Mikołaja II i przyznania kobietom w Rosji praw wyborczych. To właśnie na pamiątkę tego zrywu data ta stała się symbolem międzynarodowym.
Kobieta, która zmieniła wszystko – Clara Zetkin
Mówiąc o historii tego święta, nie można pominąć postaci Clary Zetkin. To niemiecka socjalistka, która podczas II Międzynarodówki Kobiet w Kopenhadze w 1910 roku rzuciła pomysł ustanowienia Międzynarodowego Dnia Kobiet. Co ciekawe, początkowo nie ustalono konkretnej daty. Święto miało służyć krzewieniu idei praw kobiet, w tym najważniejszego wówczas postulatu – prawa do głosowania.
Mit komunistycznego święta
W Polsce Ludowej władza skutecznie zawłaszczyła to święto, odzierając je z jego pierwotnego, wolnościowego charakteru, a nadając mu rys fasadowej celebracji. Oficjalne akademie i masowe wręczanie prezentów miały przykryć szarą rzeczywistość braku towarów w sklepach. To dlatego po 1989 roku wiele osób odwróciło się od tej tradycji, niesłusznie uznając ją za relikt komunizmu.
Porównanie znaczenia Dnia Kobiet na przestrzeni lat
Zobacz, jak ewoluowało podejście do tego dnia.
| Okres | Główny cel obchodów | Symbole |
|---|---|---|
| Początek XX wieku | Walka o prawa wyborcze i pracownicze. | Transparenty, wiece, kolor fioletowy i zielony. |
| PRL (lata 70-80.) | Oficjalne podziękowania za pracę dla państwa. | Goździki, rajstopy, kawa, ręczniki. |
| Współczesność (2026) | Celebracja kobiecości, siostrzeństwo, równouprawnienie. | Tulipany, Manify, vouchery do SPA, wsparcie charytatywne. |
Współczesny wymiar 8 marca
Dzisiaj Dzień Kobiet to święto wielowymiarowe. Z jednej strony jest okazją do miłych gestów, wręczania kwiatów i doceniania partnerek, matek czy koleżanek. Z drugiej – wciąż jest dniem, w którym przypomina się o nierównościach płacowych czy prawach kobiet na świecie. Odpowiedź na pytanie, dlaczego Dzień Kobiet obchodzimy 8 marca, jest więc prosta: by pamiętać o drodze, którą przeszły nasze prababki, i doceniać to, gdzie jesteśmy dzisiaj.
Sekcja FAQ – Ciekawostki historyczne o dniu kobiet
Czy Dzień Kobiet jest dniem wolnym od pracy?
W Polsce nie. Jednak w niektórych krajach, takich jak Rosja, Ukraina, Białoruś, a także w Berlinie (jako kraju związkowym Niemiec), 8 marca jest oficjalnym dniem wolnym od pracy.
Jakie kraje nie obchodzą Dnia Kobiet?
Święto to jest uznawane przez ONZ i obchodzone w większości krajów świata, choć z różnym natężeniem. W Stanach Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii większy nacisk kładzie się na „Miesiąc Historii Kobiet” (marzec) niż na sam dzień 8 marca, który ma tam charakter bardziej polityczny niż prezentowy.
Dlaczego symbolem był goździk?
W PRL-u wybór goździka był podyktowany prozą życia – był to po prostu jedyny ogólnodostępny i tani kwiat w tamtym okresie roku. Dziś jego miejsce zajął tulipan, który naturalnie kojarzy się z wiosną.
Czy istnieje Międzynarodowy Dzień Mężczyzn?
Tak, obchodzony jest 19 listopada w ponad 80 krajach. W Polsce jednak popularniejszy jest Dzień Chłopaka (30 września) lub nieoficjalny Dzień Mężczyzn obchodzony 10 marca (związany z liturgicznym wspomnieniem 40 Męczenników z Sebasty).
Podsumowanie
Znając już historię i wiedząc, dlaczego Dzień Kobiet obchodzimy 8 marca, możesz spojrzeć na to święto z innej perspektywy. To nie tylko okazja do kupienia czekoladek, ale moment na refleksję o sile i determinacji kobiet, które zmieniły świat.
